Rosśiań Fed́eraćiań avtohtonoń raśketńe, di erźanćeśkak jutksost, śed́e tov arśit́ Aĺbert Raźineń, udmurtoń ińesodićant́, meeĺće t́evd́ent́ –eś rungoń pultamodont́, kona uĺńeś jonstaź asśimiĺaćiań poĺit́ikant́ karšo.

Ńejd́anok, t́e pokš kažoś, traged́iaś, kodatkak ŕefĺekśiat rosśiań kird́ivijsent́ eź ušodovto. Mekevlang. Fed́eraĺnojt́ kuĺań sravtńemapeĺtńe ignoruviź t́e poĺit́ičeskoj prot́est́ent́. Ŕespubĺikatńeva, rajontneva, a ĺectńit́kak t́e kažoń eś rungoń pultamodoń mot́ivaćiadont́. Omboće čistent́ kird́ieś merś uŕadams pultamo tarkastont́ Raźineń portŕetenze di ćećatńeńgak, konat uĺńest́ kandoź lomatńese. Ćenzuraso korodovi avoĺ anśak udmurtoń poźićiazo di sond́enze ĺectńemaśkak.

“Arast́ kavtoldomat, mińek soratńikeś pultiźe pŕanso avoĺ lajšematńeń kise, avoĺ eś pŕań ńevt́emań kise. Son bažaś RF-ń naćionaĺnoj poĺit́ikań paro jonov polavtomant́eń, mezd́e set́meste, eŕva valont́ onkstaź, jovtaś eś intervjusont́ pŕań pultamoń čistent́. Anśak kodatkak paro jonov polavtomat rosśiań šovińist́ičeskoj poĺit́ikasont́, ŕespubĺikatńeń di raśketńeń kuvalma koda araśeĺt ist́a arast́kak! Moskvaś snartńi “vajavtoms” probĺemant́ kortamotńese, činovńiktńe, t́eke mantra, suĺt́it́: -“a eŕavi dramat́izaćiaś”, “a eŕavi poĺit́izaćiaś”! Čaŕkudt́ado? Kird́ivieś tŕi –kasti ruzoń kuĺturant́ gimnaźiatńese, uńiverśit́etnese, akad́emiatńese, kińematografiasont́, Moda mastorgant́ kuĺturań centratńese… A erźatńeńeń “кружки для изучения языка”? T́eń pingste son karmavti mińek a meĺavtoms, a kežiavtńems di a kolśems rosśiań vet́it́atńeń imidžest” – korti Siŕeś Boĺaj.

Śituaciant́ langs vannoź, Ińazoroś praś meĺs pškad́eme Eeŕik-Ńijĺes Kross ESPA-so Estońiań peĺd́e d́eputatonteń, eńaldoma marto: -anokstams ušodoma raśkejutkoń proćeduratńeń Rosśiań Fed́eraćiant́ kuvalt.

Eś pškad́emasont́ Siŕeś Boĺaj eńaldi karmavtoms juŕid́ičeskoj kevkst́ematńeń di lomań meĺtopavtomatńeń ESPA-ń Komisśiant́ vannoms uĺevkstneń, konat karmavtiź Aĺberteń Raźineń pramo meĺs ist́amo kažov prot́esteń formant́eń:

1. Uĺit́ eĺi arast́ Rosśiań Fed́eraćiasont́, di baška Udmurtoń Respubĺikasont́, satiška uslojt́, konst́itućiaso kemekstaź meĺtopavtomatńeń ŕeaĺizaćiant́eń –tonavtńems avtohtonnoj raśkeń keĺse.
2. Kodamo tarkazo udmurtoń keĺent́ kird́ij vet́it́a sferasont́ di Udmurtoń Ŕespubĺikań pubĺičnoj pert́peĺkssent́?
3. Javavtovit́ eĺi araś udmurtoń raśkeń kuĺturnojt́ eŕaviksstne ist́a, koda ruzoń eŕaviksstne?
4. Uĺi eĺi araś d́ialog rosśiań kird́ivient́ di avtohtonnoj raśketńeń jutkso, eĺi t́e anśak d́ialogoń immitaćia?

T́e mońitoringent́ ŕezuĺtattnen onkstaź, Ińazoroś eńaldi ESPA-nt́ putoms pitńe Rosśiań Federaćiant́ naćiońaĺnoj poĺit́ikant́eń, lomań meĺtopavtomań vanstamant́eń, di sinst jutkso, avtohtonnojt́ finno-ugrań raśketńeń meĺtopavtomant́ – tonavtńems t́iŕiń keĺse ejkakškužodo – uńiversit́ets.