Śukońčiste, 11- će ožokovoń čistent́, ušodovś Sireś Boĺaj Ińazoront́ Estońiav viźiteze. Erzań ĺid́ereś saś Talĺinn ošov, koso arśi uĺems Finno-ugrań čitńeń t́eškstamotńese, konat jutit́ eŕva ie ožokovsto. T́evriśmesent́ (programmasont́) vasstńemat erźań d́iasporant́, esteń poĺit́iktńeń, eŕva kodat esteń lomańeń kurotńeń pŕavtost marto di žurnaĺistneń martojak, – śormadi Ińazoroń press-kuroś.

Siŕeś Boĺaeń ušodize eś važod́emant́ konfeŕenćiasont́, kona altaź t́emant́eń: “Undoks raśketńe di keĺtńe globalĺeź pert́peĺkssent́. Terd́ematńe, paŕakčitńe di puŕgavtńematńe”. Konferencijaś jutavtovś Esteń keĺeń inst́itutsont́ Talĺinnse. T́ev promct́ śadodo lamo ekspert di naukaso važodićat Estońiasto, Suomi mastorsto, Rosśiasto, Latviasto di Švećiasto.

Sven-Eŕik Soosaar, veikeś konfeŕenciań moderatortned́e, di “Fenno-Ugŕia” kuront́ veikeś pŕavtned́e javoĺavtś: t́e iestent́, konfeŕenćiant́ t́ekšmeĺeś putoms odt sodamot undoks raśketńed́e di sinst keĺtńed́e, di ĺeźdams sinst snartńematńeńeń vanstoms eś raśketńeń.

Siŕeś Boĺaj, Rosśiaso eŕića finno-ugratńeń t́evtned́e peĺkstamotńese, ĺeztinće Milan Kundera, čehen ́śormad́eent́ valonzo: «Čeheń nacijaś st́avtoźeĺ avoĺ ušoviise eĺi poĺit́ikavet́amoń talanso. Juroń keveks t́enze t́eevś pŕevešiń veśe viitńeń putomaś čeheń literaturnoi keĺent́ veĺmavtomant́en!»

Erźań Ińasoroś lovi aparo prakt́ikaks, źardo Rosśiań undoks raśketńeń “naćionaĺnoit́ di kuĺturnoit́ eŕavikstńes meĺtopavtomaś” t́eińgavtoś foĺkloroń fest́ivaĺeń jutavtoma keskavs, konatńese miń moratano di kištt́ano raśkeń oršamopeĺtńese.

Anśak miń javoĺavttano mińek eŕamoń kevkst́ematńed́e, veiśend́avttano kurotńes, mińek meĺtopavtomatńeń id́emga -mińek ńejke javoĺavtit́ “ekstŕemisteks”, eĺi “ombomastoroń agenteks”, – korti Siŕeś.

T́eči eŕźatńeńeńgak pek eŕavi samaj śe «veśe intelektuaĺnoi viitneń putomaś», konadont́ kortaś Milan Kundera. Anśak t́e a t́eevića tev, but́i araś es nazionaĺhoi int́eĺegenciaś. Kosto saems t́eńek raskeń int́eĺegenciant́? Kuĺturań di sodamoviń centratńe: t́okš školatńe, sodamočiń akad́emiatńe, t́eatraś di kińematografoś, kuĺań sravtńemapeleń noldamokurotńe di redakciatńe te vasńajak śe lavśeś koso čači-kasi es nacionaĺnoi inteĺegenciaś! Anśak toso ičevi, ĺabavi di pańevi mińek eśeńek, erźa raskeń, nacionaĺnoi vannovksoś pert́peĺksent́ langs.

Samai t́ese arśit́ di kortńit́, t́okšmeĺtńed́e di karmavtomatńed́e konat ašt́it́ eŕźań nacionaĺnoi aigemant́ ikeĺe, korodovksted́e di sinst isnića kitńed́e. Net́ kadratńe anokstovit́ anśak eŕźań školasont́. Ist́amo tonavtjmań maksića školavtomont́ a t́eevit́ t́okšškolaś -uńiverśit́eteś, kuĺalopań redakciaś eĺi Ińealtimas noldamokuroś.

Siŕeś Boĺai jutavś zńarija vasstomat-kortamot sodaviks estneń marto, konat sakšnost́ konfeŕenćias. Ńet́ kortamotńese son jovtńeś sińest rusśifikaźiant́ vievgavtomadont́ tonavtoma tevsent́, kird́ivient́ At́ań eźemeń tevtńes ećemadont́, erźań keĺse kuĺań sravtńemapeĺtńeń jarmakoń asatikseń probĺematńed́e. T́ede baška, Ińazoroś javšiźe inžetńeń jutkova anglań keĺse brošurant́ “Erźań nationaĺ movement” (Erźa paskeń aigemaś), erźatńeń eŕamopinged́ent́ di kuĺturadont́, di t́ed́e baška Moskovoń asśimiĺaźiań poĺit́ikant́ karšo ašt́emadont́.